تأويل در لغت « تأويل » از ريشه « اول » گرفته شده و به معناى « رجوع » و « بازگشت دادن چيزى به اصل » آن است . راغب اصفهانى در « مفردات » مىنويسد : « تأويل از اول گرفته شده و به معناى رجوع به اصل است ، و « موئل » نيز از همين ماده ، مكانى است كه به آن رجوع مىشود . او در ادامه مىافزايد : « تأويل ، بازگشت دادن چيزى است به آن هدفى كه اراده شده ، و اين بر دو قسم است : تأويل علمى و تأويل فعلى » . « 1 » لسان العرب از قول ابن اثير ، مىنويسد : تأويل از « ال الشى يؤول » گرفته شده و به معناى بازگشت به سوى چيزى است ، وى اضافه مىكند كه : مراد از تأويل « نقل ظاهر لفظ به چيزى است كه نياز به دليل داشته باشد كه اگر آن دليل نباشد ظاهر لفظ ترك نشود ؛ ( و معناى حقيقى آن فهميده نخواهد شد ) . » « 2 » تاج العروس در مادهء « فسر » گويد : « التفسير و التأويل و المعنى واحد و هو اى التفسير كشف المراد عن المشكل و التّأويل ردّ احد المحتملين الى ما يطابق الظاهر ؛ « 3 » تفسير و تأويل به يك معنا است و آن كشف و روشن كردن مراد است از لفظ مشكل ، و تأويل برگشت دادن يكى از دو

--> ( 1 ) راغب اصفهانى ، مفردات ، مادهء أوْل / 27 . ( 2 ) ابن منظور ، لسان العرب ، مادهء اول ، ج 1 / 264 . ( 3 ) زبيدى ، تاج العروس ، مادهء فسر ، ج 7 / 349 .